Ana içeriğe atla

Tiyatro Terimleri ve Kavramları / Têgih û Termên Şanoyê / Theatre Concepts and Terms

Şanogeriya "Mem û Zîn", Nivîskar: Emîn Mîrza Kerim, Derhêner: Enwer Tuvî, Silêmanî, 1958

Tiyatro Terimleri ve Kavramları / Têgih û Termên Şanoyê 
Absürd Tiyatro - Şanoy bêhûde, Şanoya Absurd - Theatre of the Absurd
Acı Çekme Oyunu - Lîstika Êşkêşanê - Şanogeriy eşkence, wezen – Passion Play
Acıklı Komedya, Komîdyay giryanawî – Tearful Comedy
Açık Aksiyon - Aksiyana Vekirî - Over Act
Açık Sahne - Sehneya Vekirî - Open Stage
Adaptasyon - Lihevanîn, Adaptekirin - Adaptation
Agit-prop tiyatro- Şanogerîy bangeşekirdin – Şanoya propagandayî – Agit- Prop Theatre

Agon- Mişt û mirr – Agon
Ağlayıcılar - Koroya Giriyê, Barbûkarî grîkî – Choregos
Akrobat - Kanbore, qareman, palewan, Canbaz - Acrobat
Aksiyon Oyunu - Dramay niwandin, Şanoya Aksiyonê – Play of Acting
Aktivizm -  Karaxwazî, Aktîvîzm - Activism
Akustik- Dengî, Akûstîk - Acoustic
Alternatif Tiyatro – Şanoya Alternatîf- Alternatîve Theatre
Anagnorisis – Venasîn, Nasînewe - Anagnorisis
Anakronizm- Anakronîzm, Nasazîy mêjûyî, Natebayîy mêjûyî - Anachronism
Anıştırma – Bibîranîn - Allusion
Ani çatışma- Pevçûna pengizînê, Milmilanêy bazbiran - Jumping Conflict
Ani eylem-– Bizava ji nişkê ve, Kirdey dakişan - Instantaneous Action
Anlatıcı - Vegêr, Vebêjer, Hîkayetxwan – Narrator
Antagonîst oyun kişisi - Lehengê antagonîst, Dijepalewan - Antagonist Villain
Antre Yapmak – Antrekirin- Entrance
Apolloncu- Apollonî , Epolloniyen – Apollonian
Arena tiyatro- Şanoya xelekî, Şanoy bazineyî – Arena Theatre
Arka ışık - Ronahiya paşiyê, Rûnakîy piştewe – Backing Light
Arka Plan - Perdeya paşîn, Perdey paşîne – Back Drop
Asistan Direktör – Yarmetîdêr – Assistant Director
Ayin Tiyatrosu - Dramaya Nerîtên Ayinî, Dramay Nerîte Ayiniyekan - Liturgical Drama

Bale- Bale, Balê - Ballet
Balkon – Şaneşîn, Banîje, hewreban - Balcony
Basmakalıp- Vetûrî, Klîşe – Stereotype
Başlama Müziği – Muzîka Destpêkê – Curtain Music
Bedensel Durum – Rewşa Laş – Body Position
Belediye Tiyatrosu – Şanoya Şaredariyê – Municipal Theatre
Belgesel Tiyatro - Şanoya Belgeyî - Documentary Theatre
Belgesel Tiyatrosu - Şanoya Belgeyî, Şanoy Belgeyî - Documentary Theatre
Benzetmeci Tiyatro - Şanoya Mîmetîk, Şanoy Xoşuphandin – Mimesis, simulation
Benzetmeci Tiyatro,  Kapalı Biçim - Şêweya girtî/ Şanoy Daxiraw, Şanoya Şibîner (Mîmetîk Theatre)

Besteci - Bestekar, Mosîqanûs - Composer
Bir Perdelik Oyun - Lîstka Yekperdeyî - Şanogeriy yekperdeyî - One Act Play
Biyomekanik- Biyomekanîk , Mîkanîksî jiyarî - Biomechanics
Bolşoy tiyatrosu - Şanoya Bolşoy - Şanoy Bolşoy – Bolshoi Theatre
Boş sahne - Sehneya vala, Sekoy çol – Bare Stage
Bölge Tiyatrosu - Şanoya Herêmî, Dramay herêmayetî - Regional Theatre
Burjuva Dramı – Drama Burjûvayî – Drama Bourguois (fr.)
Burlesk- Şanoya Burleskî, Şanogerîy Bêrlêsk - Burlesque
Bütüncül Tiyatro - Şanoy tewaw - Total Theatre

Canlı Gazete - Rojnameya Zindî - Living Newspaper
Cep Tiyatrosu - Şanoya Biçûk, Şanoçke - Little Theatre
Çadır Tiyatrosu – Şanoya Kon – Tent Theatre
Çatışma Öğesi, Rêgeza Pevçûnê, Rêgezî Milmilane , Conflict Item
Çelişkî – Nakokî – Paradox
Çerçeve – Çarçove- Frame
Çeşitleme – Varyasyon- Variaition
Çocuk tiyatrosu - Şanoya zarokan, Şanoy mindalan – Child’s Theatre
Çözüm - Çareserî , Girê kirdinewe - Resolition

Dekor – Dekor, Dîkor- Set, Setting
Deneysel Oyun- Şanoya Ezmûngerî - Experimental Play
Denge - Hevkêşe, Hawsengî - Balance
Dernek Tiyatrosu - Şanoya Komelgeyî – Community Theatre
Deus ex Machina- Amûrên Xwedayî - Amêrî Xudawend
Dış Sahne - Sehneya Derve, Berçawgey derekî - Exterior Scene
Dışavurumculuk - Guzariştxwazî - Expressionism
Didaktik Oyun - Lîstika Fêrker, Şanogeriy fêrkarî - Didactic Play
Diksiyon – Diksiyon, Gote - Diction
Dionysoscu- Dîonîsiyen, Dîonîsî –Dionysian
Diyalektik oyun - Lîstîka diyalektî, Nimayiştî diyalêkt - Dialect Play
Diyalog - Hevpeyvîn - Dialogue
Doğaçlama - Jixweberî - Serpêy katî, guzarekirdinî katî - Improvisation
Doğaçlama – Jixweberî, Niwandinî lexoweyî  - Improvisation
Doğalcılık - Srûştxwazî - Naturalism
Dönüm noktası, düğüm- Girêk, Teşq – Climax
Dördüncü Duvar - Dîwarê Çaremîn – The Fourth Wall
Dramatic Tension: Tengijey Dramatîkî - Dramatik Gerilim
Dramatik Aksiyon - Bûyera Dramatîk, Rûdawî Dramatîk - Dramatic Action
Dramatik çatışma - Pevçûna dramatîk, Milmilanêy dramatîk – Dramatic Conflict
Dramatik eylem - Kirdey dramatîk, Bizava dramatîk - Dramatic Action
Dramatik İroni - Îroniya Dramatîk, Tewsî dramatîk - Dramatic Irony
Dramatik Oyun - Lîstika Dramatîk, Şanogeriy dramatîk - Dramatic Play
Dramatik Yapı - Binyada Lîstikê, Binemay niwandin - Dramatic Structure
Dramaturji- Dramatûrjî , Teknîkî dramanûsîn - Dramaturgy
Durum Komedyası - Komedyaya Rewşî, Komîdya Hallet - Sitcom
Durum komedyası - Komedyaya rewşî, Komîdyay bar û dox - Comedy of Situation
Duygusal bellek – Bîra hestewer,  Kartêkirdinî yadewerî - Affective Memory
Duygusal Tiyatro- Dramay sozdarî – Sentimental Theatre
Düğüm - Girêk,Tewer - Climax
Düş oyunu - Lîstika Nîgaşî, Lîstika Xeyalê, Şanoy Xewnî - Dream play

Edebi Tiyatro - Şanoya Wêjeyî, Dramay wêjeyî - Literary Drama
Eleştiri – Rexne – Critic, Review
Eleştirmen – Rexnegir- Critic
Epik Tiyatro - Açık Biçim -  Şêweya Vekirî, Şanoy Kirawe- Şanoya Epîk - Epic Theatre
Estetik mesafe – Mesafeya estetîk, Mewday ciwanînasî - Aesthetic Distance
Eşzamanlı eylem - Bizava hevdem, Kirdey hawkat - Simultanous Action
Eylem aşaması- Asta bizavê, Kirdey şanoyî – Action stage
Eylem- Bizav, Livbazî, Cûlle - Action

Fabula Atellana: Çîrokbêjiya Atellanî - Şanoy etêlla – Fabula Atellana
Fars - Galtecarrî – Farce
Fars Komedisi - Komîdyay Galtecarrî – Farce Comedy
Figüran - Kombars - Supers
Flashback - Sehneya serborî, Geranewe bo rabirdû - Flashback

Geçişli Sahne - Dîmenî têperr - Transitional Scene
Gelecekçilik - Ayindexwazî - Futurism:
Geleneksel tiyatrosu - Kevneşopiya şanoyî - Nerîte şanoyîyekan – Dramatic Conventions
Gelişme- Geşedan, Peresîn - Development
Gerçekçi Tiyatro- Şanoya Rasteqînî, Şanoy Ryalîst  - Realistic
Gerilim- Lûtke, Rageşî - Tension
Gevezelik- Çenebazî - Besbêjî, zorbilêyî - Cackle
Giriş - Destpêk, pêşekî - Intro
Gizem Oyunları - Lîstikên Akarî, Şanogeriyekanî penihanî - Mystery Plays
Gölge Oyunu - Lîstika Sîtavê, Nimayiştî Sehen - Shadow Show
Gösteri - Pêşande, Pêşande kirin, Pîşandan – Staging
Gösteri Sanatları -  Hunerên Pêşandeyî, Hunerên Pêşandeyîekan - Performing  Arts
Grotesk Komedi - Komîdyay naasayî - Grotesque Comedy

Halk Tiyatro - Şanoya Gel, Şanoy giştî – Public Theatre
Halk Tiyatrosu - Şanoya Gelêrî, Dramay cemawerî - Folk Drama
Hamartia (Trajik Hata) - Heley trajîk - Hamartia (Tragic Flaw)
Happening - Kotayî şad - Happening
Hareket – Liv, Bizawtin, Cûle kirdin - Moving
Hitabet - Xîtabet, Niwandinî goteyî - Declamation

İbret oyunları - Lîstikên Exlaqî/ Şanoyî Akarî - Case plays, Parable, Moralty
İbret Oyunu- Şanoya Exlaqî, Şanogeriy Akarî - Morality Play
İlk Sahneleme - Niwandina Yekem - Debut
İncil hikayeleri - Çîrokên încîlê, Nimayiştekanî încîl – Bible Histories
İşaretNîşane, Hêma, Kîw - Cue
İşçi Tiyatroları - Şanoya Karkeran - Şanoy kirêkaran – Labourer Theatres
İşçi Tiyatrosu - Şanoya Proleterî, Şanoy Prolîtarî - Proleter Theatre
İzlenimcilik - Karîgerxwazî - Impressionism
İzleyici - Bîner, Temaşevan - Audience
Jest - Kêşak - Gesture

Kahkaha - Pêkenîna zikêşî , Qaqay pêkenîn – Belly Laugh
Karakter - Kes - Character
Karakterizasyon – Karekterîzasyon,  Wênakirdinî kesêtî - Characterization
Karartma – Tarîkirin, Tarîkkirdinî nakaw - Black Out
Karşı karakter - Karekterê dijber,  Karekterî hawdij - Counter Player:
Karşıt - Dijberî, Berewajîkirdin - Counter
Karşıt eylem- Bizava berevajî, Kirdey Berewajî - Reversed Action
Karşıt plot - Entrîkaya dijber , Hêlî Lawekî - Counter Plot
Kast- Dabeşkirina rolan , Dabeşkirdinî rol - Casting
Katastrof - Bobelata dawîn, Diwayîn Hengame - Catastrophe
Katharsis - Pak bûn - Pak bûnewe – Catharsis
Kişileştirme – Teşxîskirin, Be karekterbûn , Be Kes Kirdin - impersonation
Komedî – Komedî, Komîdya – Comedy
Korku Oyunu - Lîstika Tirsê - Horror Play
Koro şefî - Serokê koroyê, Serek kors – Cory Phaeus
Kostümlü Prova - Provaya bi Kostum,  Rahênana Kotayî - Dress Rehearsal:
Kötü Gülüş, Pêkenîna xirab, Pêkenînî heleşeyî – Bad Laugh
Kukla - Bûkella – Puppet
Kukla Tiyatrosu - Şanoya Bûkela, Şanoy Toqandin - Guignol Theatre
Kulis – Kûlîs, Ew dîwî sekoy şano - Back Stage
Kurgu - Tevn, Honak (Honaka tekstê), Çinîn (Çinînî tekst) – Plot
Küçük spot ışığı - Ronahiya spot a biçûk, Rewşenkarîy biçûkane – Baby Spot Light
Laboratuvar Tiyatro - Şanoya laboratûwarî, Taqîgey şanoyî – Theatre Workshop

Maske - Demamik, Rûbend - Mask
Matine - Şanoyên Navrojê, Nimayiştî paş nîweriwan - Matinee
Mesel- Efsane- Fabel, Fabula
Mim - Niwandinî bêdeng - Mime
Minör karakter- Karekterê biçûk,  Karekterî lawekî – Minor Character
Minyatür bölüm - Beşa mînyaturî,  Rolî rûjeyî - Cameo Part
MizahKenewerî, Galte û gen - Humor
Mizah tiyatrosu - Komedyaya kenewer , Komîdyay sirûşte çiwarînekan - Comedy of Humours
Modern Dram - Şanoya Hevdemî, Dramay hawçerx - Modern Drama
Monolog - Takbêjî - Monologue
Müzikli Komedi - Komedya ya bi Muzîk - Komîdyay mosîqayî - Musical Comedy
Müzikli Konuşma- Axaftina muzîkal/ Be dem mosîqawe axaftin – Recitatif
Müzikli Oyu-  Muzîkal, Niwandinî Mosîqayî - Melodrama

Oditoryum Odîtoryûm, Holî dîtin - Audiforium
Okuma Oyunu - Şanoya xwendinê, Dramay xwêndinewe – Closet Drama
Olaylar Dizisi - Gelale - Plot  
Oratoryo - Sirûdî ayinî - Oratorio  
Ortaçağ Dini Oyunlar - Şanogeriyekanî percû - Miracle Plays
Oyun – Lîstik – Play
Oyun Alanı – Qada Lîstikê- Playing Area
Oyun Arası - Navbera Lîstikê, Mewda, Baxwer, Doj – Interlude
Oyun döngüsü - Fetla lîstikê, Xulî şanoyî - Cycle of Plays
Oyun Metni- Metna Şanoyê, Deq, Têkst – Text
Oyun Yapısı- Binyada Lîstikê/Binyadî Niwandin- Play Structure
Oyun Yazarı – Nivîskarê Şanoyê – Playwright
Oyunculuk – Lîstikvanî – Acting
Oyunculuk alanı -  Nawçey niwandin,  Qada lîstikvaniyê  - Acting Area
Oyunculuk düzeyi- Astî Niwandin, Asta lîstikvaniyê – Acting level
Oyunculuk yeteneği – Behreya lîstikvaniyê, Behrey niwandin– Acting talent
Oyunculuk, temsil- Niwandin – Nimandin, temsil – Acting

Öğreti Oyunlar- Şanoya Ferkirinê – Learning Play
Ön perde - Perdeya pêşîn, Perdey berayî – Front Curtain
Ön sahne – Berê Sahnê – Apron
Öncü eylem - Bizava pêşeng, Kirdey Rabûrîw - Antecedent Action
Öncü karakter, Karekterê serekî - Leading Character
Öncü Tiyatro- Şanoya Avangard, Şanoy Pêşrew- Avant-garde theater
Öndeyiş- Peşgotin- Prolog
Ön sahne – Pêşiya Sehnê, Qoqizî şano - Proscenium
Önseme - Amajey pêşwext - Foreshadowing
Öykücü – Çîrokbêj – Story Teller 
Özdeşleşme- Biyekbûnî, Yekbûna pêre – İdentification

Pandomim - Niwandinî Bêdeng - Pantomime
Panorama - Perdey Xulênke - Panorama
Parodi- Parodî , Galte pê kirdin, lasayîkarî - Parody
Parodos - Derwaze - Parados
Patetik Dram - Dramay keser - Pathetic Drama
Perde Arası- Pişû, Navber – Inter Mission
Politik Tiyatro – Şanoya Polîtîk- Political Theatre
Projeksiyon, Çiray efsûnawî - Magic Lantern
Prolog - Destpêk,  Pêşekî - Prologue
Propaganda Oyunu - Şanogeriya propagandê - Propaganda Play
Prova – Provakirin, Rahênan - Rehearse
Prova Sahnesi – Sehneya Provayê – Rehearsal Stage

Ramp Işıkları - Ronahiya Ji Jêr, Rûnakiyekanî xwarewe - Footlighting
Realizm - Rastxwazî- Realism  
Repertuvar – Repertûar, Zemîney Şanoyî - Repertory 
Revü - Nimayişt - Revue
Ritüel - Bezm û rezm, Zîkr û sema - Ritual

Sahne – Sehne, Dîmen - Scene
Sahne – Sehne, Textey şano, Seko - Stage
Sahne Aksesuarları - Paşbende şanoyiyekan - Properties (Props)
Sahne Amiri - Berêweberî textey şano - Stage Manager
Sahne Derinliği - Kûrahiya Sehnê, Sekoy şano - Depth Stage
Sahne Fotoğrafı - Wêneyê Sehnê - Stage Picture
Sahne Merkezi - Navenda Sehnê - Çeqî şano, Nawerastî şano - Stage Centre
Sahne önü- Pêşsehne, Pêşberî şano – Fore Stage
Sahne Tasarımı - Sêwira Sehnê - Berçawgesazî şanoyî - Scene Design
Sahneleme – Niwandin – Stating
Sahneleme – Sehnekirin, Derhênan, Nîşandana temaşeyê, Derxistina Ser sehneyê-  Staging
Sanatçı - Hunermend, Hunerkar – Artist
Seyircî – Bîner, Temaşevan – Spectator
Shakespeare hayranlığı, Heyraniya Shakespeare,  Şekspîrperestî – Bardo latry
Sokak Tiyatrosu – Şanoya Kolanê – Community Theatre
Son Söz- Gotina Dawî, Diwa wite - Epilogue 
Sosyalist Gerçekçilik – Rasteqiniya Sosyalîst – Socialist Realism
Soytarı – Qirdik, Qoşme, xemrewên - Clown
Statik çatışma - Pevçûna statîk, Milmilanêy westaw - Static Conflict
Statik karakter, Karekterê neguherbar - Karekterî negorr – Static Character
Şanoya Arîstoyî- Arîstorew/ Şanoy Arîstoyî (Aristotalyen Tiyatro) Aristotelian Theater
Şiirsel Adalet - Dadweriy şaîrane - Poetic Justice

Tablo- Dîmen - Tableau
Taklit - Lasayîkarî - Mimesis
Taklit- Lasayî, Teqlîd, Lasayî kirin,  Lasayî Kirdinewe - imitation
Tarihsel Oyun - Lîstika Dîrokî, Dramay Mêjûyî - Period Drama
Tarihsel oyun - Şanoya dîrokî , Şanogerîy mêjûyî – Chronicle Plays
Taşlama - Rexnekirin, Hîcw, Satîr/ Rexneya qerfî – Satire
Taşlama – Rexnekirin, Nimayiştî galtecarrî - Lampoon
TavanAsrax, Mîç - Ceiling
Teatral kostüm - Cil û bergê şanoyî – Theatrical Costume
Tek Kişilik Oyun - Dramay tak ekter - Monodrama
Telaffuz – Rewanbêjî - Articulation
Temsil, Gösteri – Pêşandan, Niwandin - Performance
Tirad - Gotarî tund û tîj, Tîrad, Nimayiştî axawtin - Conversation Piece, Tirade
Tiyatro – Şano- Theatre
Tiyatro Biçimleri - Şêwe û Cûreyên Şanoyê, Şêwe û Corekanî Şano - Theatre Forms
Tiyatro grubu - Koma şanoyî , Tîpî şanoyî - Company Dramatic
Tiyatro metninde perde- Perdey şanoname, beş,  Beşa Şanonameyê – Act
Tiyatro Müdürü - Berêweberî giştiy şano – Theatre Manager
Tiyatro uygulamaları- Amadekirdinî şanoyî , Amadekirinên şanoyê - Drama Application
Tiyatroda Mekan - Mekanê Şanoyî, Şwên le şano da - Space theater
Tiyatroda zaman - Dema Şanoyî, Kat le şano da - When Theatre

Uluslararası Tiyatro Enstitüsü - Enstîtuya Navnetewî ya Tiyatroyê - Peymangey şanoy nêwdewletî - International Theatre Institute (ITI)

Uzun süreli eylem - Bizava dirêjkêş, Kirdey mewdadar – Long Action
Üç Birlik Kuralı - Rêzika Sêmendiyê – Unities
Üçleme- Sêbare, Sêyaneyî - Trilogy
Vahşet Tiyatrosu - Şanoya Wehşetê, Şanoy Xwînawî - Theatre of Cruelty
Varoluşçuluk- Bûnxwazî - Existentialism
Varyete Tiyatrosu - Şanoy Xoşkar - Vaudeville Theatre
Workshop: Xebata Atolyê , Şiwênkar - Workshop

Yabancılaştırma – Biyanîkirin,  Namoyîkirin - Verfremdungs- Alienation
Yabancılaştırma (Varfremdungs) – Biyanîkirin, Namoyîkirdin - Estrangement, Alienation
Yanılsama- Sawîn, Heleçavî – Illusion
Yansıtma Kuramı - Teoriya vebeyînê, Rengvedanê, Teoriyî Lasayî - Projection Theory
Yansıtma- Vebeyandin, Rengvedan, Lasayî- Projection
Yapımcı - Berhemhêner - Producer
Yapmacık – Derewînî, Xokird - Contrived
Yardımcı yönetmen - Derhênerî yarmetîder, Derhênerê alîkar - Assistant Director
Yazgı- Çarenûs - Fate
Yoksul Tiyatro- Şanoya Hejaran, Şanoy Hejar – Poor Theatre
Yönetmen- Derhêner - Director
Yükselen çatışma - Pevçûna ku bilind dibe, Milmilanêy helkişan - Rising Conflict
Yükselen eylem - Bizava ku geş dibe, Kirdey Helkişan - Rising Action




Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

"Leylanok, Derî, Goristana Stêrkan..." an jî bi edebî “Yıldız Çakar”

Yıldız Çakar; berhema wê ya “Goristana Stêrkan” di sala 2004an de ji Weşanên Elmayê derdikeve. Pirtûka duyem î bi navê “Ala” 2008an li Dihokê, ji aliyê yekitiya niviskarên Dihokê vê çap dibe. Bi hevkariya Amed Tigrîs re “Ansiklopediya Amedê” dinivîse, ji aliyê Şaredariya Amedê ve di 2012an de tê weşandin. Berhama wê yên bi navê “Derî” (Helbest, 2012) û Leylanok (2014, ceribandin) di nav weşanên Avestayê derdikeve. Niha amadekariya romana xwe dike bo çapê û li ser Melayî Cizîrî dixebite… Yıldız Çakar, avakara Komeleya Nivîskarên Kurd e û li Amedê dijî. Çetoyê Zêdo: Ji kerema xwe, tu dikarî xwe bidî nasîn? Yıldız Çakar: Nasnameyek di bêrika min de ye, lê belê temsîliyeta min nake. Heta wextekê bi awayekî fermî navê min Rojan bû. Li dibistanê gotin ev nav qedexe ye û dîplome nedan min. Ji ber vê bavê min ji mecbûriyetê navê min guhert. Di rojekê de ez bûm Yildiz.  Weke ku mirov di nava du pergalan de bimîne... Bi eslê xwe ji Qerejdaxê me. Min û helbest me hev dû gelek zû nas kir. Ji ber ku…

Samatya Sakinlerinin Biricik Sahafı: Devrim Sahaf (Pirtûkfiroş)

Yine aynı bir Pazar günü… Bahar gelmiş kime neylemiş, herkes dışarıda, bir ben kalmışım sanırsın içerde… Sosyal medya ve akıl sır ermeyen bir telefonun varsa, bir hafta bile dışarı çıkmazsın, olur biter… Recep telefondan bildirir: “Dayika Niştiman” kitabını getirecekmiş, yanına Mustafa’yı da katmış eve gelmişler, hoş gelmişler. Onların gelmesiyle ne zamandır dışarıya çıkmadığımı anımsadım: üç günmüş... Siz de olsanız çıkmazsınız, mayısta Amed kitap fuarına yetişmesi gereken “Kürt Tiyatro Tarihi” kitabıyla uğraşınca “baharmış, Samatya sahiliymiş” unutursunuz. Abartıkça abartıyoruz haliyle; sorduklarında “mühim” adamların yaptığı gibi, “çok yoğunuz abi” modunda, iş güçle meşgul olduğumuzu söylemeyi ihmal etmiyoruz, övünmek gibi olsun bu da...  Neyse, yine her zamanki Recep’in olağan hallerinden birini yaşıyoruz; odanın içinde dağılmış makaleleri karıştırmakla meşgul, kitap kurdu Receb’e çıktıları karıştırma fırsatı tanımadan, elindeki yazıları yerine bırakmasını istedim ve ani bir “Hadi…

Modern Kürt Tiyatrosunun İlk Adımları

Yazar/metin merkezli Batı tiyatrosunun Kürt dilindeki ilk örneği, 1919’da Evdirehîm Rehmî Hekarî’yle başlaması, teatral formların Kürtlerde daha öncesinde olmadığı anlamına gelmemelidir. Popüler ve kitlesel bir sanat olan tiyatro tarihsel olarak her dönemde farklı biçimlerde icra edilmiştir. Genel anlamda tiyatro sanatı; kukla, gölge oyunu, köy seyirlik oyunları, çîrokbêj (bir nevi meddah) geniş bir alanda teatral formalara sahiptir. Bu formlar, yakın kültürler ve komşu milletler arasında benzerlikler gösterebildiği gibi veya hepten özgün bir biçim olarak da var olabiliyor. Kürt tiyatrosunda: Taziye, “Sîtav” (Gölge Oyunu) ile “Bûkella” (Kukla), “Mîr Mîran” (Sahte Emir), “Kosegelî-Gaxan”, “Bûka Baranê” (Bolluk-Bereket Oyun Ritüellerinden), “Sersal” (Yeni Yıl), “Newroz” oyun ve temsilleri... Bunun yanı sıra Kürt tiyatrosuna özgü teatral anlatı biçimleri arasında sayılabilecek “dengbêjî” ile “çîrokbêjî” gibi ulusal formlara da sahiptir. Kürt tiyatrosunun geçmişine ve bugününe baktığımızda…