Ana içeriğe atla

Ji Hewarî'ya Heciyê Cindî...


Ji romana Heciyê Cindî  "Hewarî".... weke têbinî, îndeks, folklor, hêma, çavkanî...  ên ku min dixwest ez car bi car lê vegerim û ji nû ve bixwazim, bixwînim an careke din lêvegerim... 

Kesên Romanê:
Profesor Eremyan,
Nûrê,
Fêrik( Fêrik Polatbegov, Fêyedor Lîtkîn)
Elî Emerê Polat- Nihoyê Miho- Bedoyê Mamo( Ev her sêkên te r.97)
“Hayastanê û Kubarê” 400,
Vebêjer:
Kamil (Vebêjerê para yekemîn e, diçe gundên kurda yên nêzî Yêrevanê “Kûrekan”ê)
“Ez dixwazim der heqa êla koçkirî de çend giliyan bibihêm çi ka axiriyê wê çawa bû.” r.75

Xewa kamil nayê… 164, 
“Kamil dibe Heciyê Cindî-176,190,348-398”
“Jina kurd- yekitî”364-365-
Kawa Nemir-190,
(Apê Moskov- Şewêş -çîroka bûkê-142-155)

Roman bi hatina nameyekê, lêgerîna Fêrîk dest pê dike û bi nameyeke din diqede. (r. 396)


Ji vegotina Heciyê Cindî û Serhedê:
“Ji çi re” r.27- 
“Gotina gotiyan e”, “De bibêje, zû, ez teqiyam gidiyo!” r.29
Kewşenî(Şênahî) r.37
 “Malavayo” “Ez di dilê xwe de sêwirîm(Fikir îm)”r.39, 
“Berra”(Birra), 42-59,
 “Erhemdilah şukir” 42,
 Silav û kilav, derz kirin(Fêm kirin), “Erê, bi serê (Bavê) te kim” r. 50, 
  Xewnerojk(Xewna rojê) r.52,
 “Ma bû roj, rojdanek” r.52, 
Girêfûtk (Girêk) r.56,
 “Gidî ha bajo ha bajo” r.57, 
“Eynî çakuçê bavê lê ye” r.60, 
“horika kesîb kusîban dajot” r.61, 
  “dil baristan bû” r.63, 
“Bi forma hikayetan wiha dest pê kir”r.63, 
“Ew xeysetê wî nîn e”r.64, 
“êdî turiş nedikir”r.65, 
“li salixiya gişan vexwarin” r.69
“Şero…neyse kuxiya, gewriya xwe zelal kir, her du tiliyên xwe yên tilîalêsê qayîm kirine guhê xwe, di binê çavan re dêhna xwe da me û qîrand.” R.69 
“di riya hatî de tes bûn” r.71,
“birepînin hev du” r.72,
 “Gava ku sibeh çavkilkirî dibe” r.72,
 “dibe xurmîneya gulleyan, yek dudu, sisê..” r.72, 
“min qayiliya xwe dayê” r.73,
 “xatirê xwe xerc nekira” r.75,
 “Bêxweyiya hespê nekisî” 78,
 “Yekî rûdandirêj î gep î zep î bejnbilind î xeberxof î xwediyê hurmata mezin” r.92, 
“êl ji dest xwe diçe”r.93,
 “Çimkî em hindik in tevîhevdu çend hezar” r.93
“Halê me yî pêkenî” r.98,
 “got, me gotê dê”r.100, 
“Pirqîn” r.102,
 “Jixwebawer hewaskar bûm” r.103,
 “Mala mêrik Ellahwekîl têr e” 104, 
“Pişta xwe dane min û çûn” r.104,
 “Lawiko ez bimînim ji te re me; bimirim, ji xweliyê re me” r.104, 
“Dil ne ê kirrînê bû min bikirriya, ne ê firotanê bû min bifşrota.” R.104, 
“û êdî çirp baz da” 106, 
 “olo xwarziya bi vî terhî” r.110,
“ bi navê xwedê ez li hêviya mevanan bûm” r.111,
 “Herçî çûyî bila rahma xwedê li hestiyê wan be” r.114,
 “derd û kulên êlê ro kir” 118,
 “hema semt ku kete me emê bên” r.120, 
“Lê wisa fesal bikin, wekî tu kesek bi we nehise. An na, wê êla we kokbirr bikin.” 121,
 “cahiltiyê jî mala bar kir.. de ezî wê çaxê xort bûm” r.123, 
  “Ew nemerivên nemeriv oyînekê wê bîne serê me.” r.124,
 “Bûka xelkê hatiye bi ser te rûniştiye” 131,
 “Cercoyê rahmetî emrê xwe da te” 132,
 “Bi firê xe” 133,
 “wan fikra bi dûrî xwe xim”134,
 “Diya min hinek kincên kevin lê kirin, serçavê wê tenî kir” 147,
 “Pihînekê li derê te xim” 147,
 “Min ji dîn û donê min dermexin” 148,
 “û ji nişkê ve ew jinik(diya wî) te digot êdî dîn bûye” 149, 
“Lê tu were, nebê Hoto, bê berxê xwedê, mêrê xîretê”152, 
“wekî ji devê egir û şûr xelas bike” 152,
 “Dinya li serê me bû tarabêjing, qira me hatibû..”153,
 “… kîp bi milê wî girt” 153,
 “Çi we xwe li şeytên girtiye û jê bi dûr nakevin” 156,
 “Min çirp baz daderve” 204,  
“Evê te ji awurên wan xof kişand” 222, 
“Axe rabû şipiyan” 222,
 “ji nava dilê …”225, “Sê caran pirs dayê” 225, 
  “Te digot dilê hev du dixwendin” 231,
 “Ji sola xwe re bibêje” 239, 
  “De gidî ez bextê te me, biliv, bilezîne” 242,
 “De bajo suwaro de gidî” 252, 
“Tu yê serê min lê xî” 253, 
“Erdo biqelişe em tê de herin” 258,
 “Niha divê em mêran bikirrin” 265,
 “:Heke ez Egîdê axê aza nekim, ez ê van simbêlan kur bikim” 265,
 “Çi ka tu çi re…” 269,
 “Bise, huş, lê binihêr” 270,
 “Tu çi dikî malmîrat” 276,
 “Ax xêra xwezî wê tiştek nebîsta” 280,
 “Sala duduyan hat, ya sisiyan û çaran, pêncan û şeşan..” 301, 
“Gava ku yekî siya xwe bi lingan bipîva” 303,
 “Kuçik hatinê, rûnişt û kûçikan jî dor lê girt, nehiştin ji ciyê xwe bilebite” 304, 
“Ka ew mêrê ku bi ûrisî bizanibe” 311,
 “Kes ji kesekî re nikare bibêje viq” 312,
“Mîna pezekî devgirêdayî” 312,
 “xwedê we rûspî bike” 313,
 “ûrisiyekê wisa dizane qe ûris bi xwe jî nizanin” 314,
 “Em pê amin dibin” 314, 
 “De gidî bajon ha bajon” 333, 
“vegeriya alî kurê xwe, gotê:”333,
 “Egîd, de tu ji wê derê heta vir di ser her du çavên kurxalê xwe re hatî” 335,
“Ez li welatê we ketim kirasê we, min libasên wisa li xwe kir” 339,
 “Evên te” 341,
 “Belê ew bila di wî halî de bimîne, em ji qewalan xeber bidin” 342, 
“Heta ku ew kulfeta ne ji dînê medi mala we de be, welleh qisem, billeh qesem, Tewis nayê mala Emerîkê..” 342,
 “Mirin ji vî halî çêtir bû” 342,
 “êm nikarin malê heram bikine nava malê helal” 343,
 “Axir wê çawe be” 344, 
“Xwe kur nîne, zêrê zer e” 348,
 “Te digot, her tişt bû xewa şevan” 352,
“û tiştekî sar danî orta xwe û wê. Ew şûr bû” 354,
 “Ne niha xelq li hêviya te ne, niha sibehê kulfet ê çawa li namûsa xwe min binihêrin” 354, 
“ên kesîb wê rojê ji sibehê de xwe birçî hiştibûn û ketibûn ser goşt û birinc” 358, 
“Te digot bawer nedikir têr bixwarana” 358, 
“Elî Axa, Egîd , Fetka, filankes, bêvankes, Xwedê xêra we qebûl bike, xwedê ber ruhê wê bigihîne, rehma xwedê lê be” 359,
 “Kesekî miriyên xwe venegerandiye, ya me jî venagere” 360,
 “rabûn destê hev di hustiyê hev re birin û bi rê ketin”368, 
  “De ev jî ji we re nan, ezê çûm” 369, 
“kesekî hevalê barê ketî tunebû” 372,
 “berxên virnî parre diman û êdî kesekî guhdarî nedikir, dihiştin û diçûn. Ji çi re yek bû, dudu, sed..? Xelq direviya, rev pê ketibû, te digit mîna wê pezê ye, wekî gur bi pey ketiye.” 373, 
  “ welleh navê Xwedê ye, billeh navê Xwedê ye, Elî Axayê kurê Emerîk Axa ji ciyê xwe nalebite.” 381, “Xwîna me ji ya êlê sortir nîn e?” 381,
 “Em dibêjin, werin destê me ji hev du nekin, Êzdîxaneyê birrbirrî nekin. Hûn dizanin qardaş” 381,   “qe tiştên aqilan bû?” 382,
“Elî Axa ya dewrî winda” 385,
 “Got, yekî beg bi destê xwe Cindiyê kurê Elî Emerîk Axa li ber çavên bavê avête erdê, bi kêreke ko pezkî şerjêkir.” 385, 
“Lê însanet hînî çi nabe?” 386,
“Holehola Sultan Êzîdê Sor e.” 387, 
“Romê kiriye xelaya mêran” 392,
 “bûbû qesabxaneya pezê nêr” 393,
 “Xwîna sor pelemîskî avête ser çavên mêrkuj” 394, 
“etêba giran tîne serî” 395, 
 “Şukur ji vê sibeha teze re, ji Ûrisêta Sovyetiyê êdî hewara me tê.” 400, 
“Îro çil û pênc saliya Respûblîka Ermenîstana Sovyetiyê ya Sosyalîstiyê ye..” 401,  
“Panzdeh respûblîkên bira” 401, 
“Ew roj ê bê” 403.


Spîçolkî,
Kamço kirin r.30-238
Teglîf kirin, r.67
Tewarkirî, r.68
Cinyaze r.72
Baqîbe ye( nemir e) r.73
Tekdan bibêje r.75
Turîş nekir(Ceger nekir) r.81
Pêpes bike, r.84- 269
Kaf û kun kirin( Talan- şewat kirin)r. 84
Nûçik r.88
Verê kirin r.97
Giliya teze, r.103
Birang 106
Xweş mislihet e r.111
Pêşke (kar) 113
Ebûr 113
Kesirî 116
Belg(pel) 119
Simila(Bismillah) r.124
Bobelîsk(bablîsok-hecacok) 129
“Hêwirze”
“Kevirî bi qûlî be” 134
“Ebabet” 142
“:Nav û nûçik” 145
“Gelî cimaet” 146
dey(deng) li me kir” 146
“negotê” 151
“zûka” 151
“helebêle” 153
“wellehî” 155
“Bûkîng” 155
“Kerrekerr”
“êxist(derxist)” 157
“Steqirî” 158
“Ayhay(ihii)! 158
“Wê navê” 158
“Kunde” 159
“Encil- incîl” 159
“gazêt- qezete” 159
“wekilandin”
“Ofîneke kûr” 161
“Herro” her roj 162
“Emên cahil” 163
“Beledê wan- bedêla wan” 163
“Oro filankeso” 164
“tek- tenê” 164
“arxayîn”- rehet 166
“eşedbillah” 167
“xirmîniya gulleyan” 169
“Dîktor Nûrê” 171
“Perwaz da çû” 172
“Pêşewitiyên xwe” 172
“Moxdarekî din- mohletek din” 173
“Dadiçiviya” şellaf 180
“Pêrenc” heqê rê 181
“Nevîçîrk” neviyê nevîyan 182
“Hilbirî” rakir 185
“Avê bixwin” 186
“Şerjêkirin” 198
“Cîşihitî” 200
“Ruhstîn” 202
“Seybisan” mirovê pîsî kuçikbav, 206
“Ez dabayî te dikim” xelat kirin diyarî- 214
“duta” dubare- 220
“Sapok” sola dirêj- potîn 221
“Nahke” mahr- 225
“Pîra keftor” 230
“dêl” 232
“benijî” vegeriya temam nekir, 232
Metêlmayî, 232,
“teletel” bêdeng 234
“fizirand” derket 234
“elb” 234
“Holtag- gog 236
“êr bi êr gotê” yek bi yek- 238
“tevîhevdu” 239
“Kurap” 239
“Malbavanên min” 244
“Nivijandin” dûruk gotin li xwe xistin, 247
“Sipesax” 249
“Risas” 250
“Şilet” 258
“Mewicî” tê de mayîn 260
“Kulîmek” 263
“Mekişîne” 265
“Kulekek” mihek an bizinek- 266
“Zozanêd me- Reşkonêd me- 268, Çavêd -270
“Kulbîrin got” 271
“Kinezek” keçikek 274
“Sûd” mahkeme- 284
“Diqurçimand” “Hesirên xwe di xwe diqurmuçand” 302
“Kewşen” bêndera vekirî ya dûr î çolê- 303
“Hey mailk avayo” 305
“Qulix kirin” xulamtî- 307
“Oxweş” 307
“tivdarekên rêwiyan” haziriya rêwiyan- 316
“Papax” kum- 316
“Alif” û “mehes” timar kirin-317
“veqepiçî ser vê kêlekê û ser vê kêlekê” qulaptin- 326
“di nava rişk û sipiyan de hedimîn” 328
“Xweyî hebûn” maldarî- 328
“bixalifiya” biqefiliya- 331
“Stansî- stesyon-332
“Qirme” sêleh- 334
“sivre”-sifre-334
“Malên binerd” 337
“Zarongên”-zarokên-337
“Kurxal”-335
“Stêr” kulîn û nivîn- 338
“hemîn” ji xwe- zaten- 339
“Hurom” rûm- 340
“Kulfet” jina malê- 342
“Dilsarbûn” 350
“Hêwî” 350
“Pesinname” teqdîrname- 355
“Hêja” wê çaxê- 356
“Paşopêlî” paşûpên- 358
“lap”(bi temamî)- 368
“Çast” (wargeh)- 370
“qestbend” ji qazî ve- 375
“tomik” dahf- 383
“cendek” cesed- 392
“pelemîskî” pejikî-394
“qayîm” hişk î qewîn- 394


“Neyse”, “Dêmek” “Bi xwe qolayî nîn bû” r.52- 131
 “olacaxên dinyayê” r.56, 
“Dinyaligê de” r.59,
 “Qeymîşî te nekir” r.76,
 “de gidî birev, qaç, lê bi kû de?” r.78 
 “Efendim sene de jî qalmez” r.89,
 “teyrekî atmece” r.92, 
“arxalix” r.110,
 “anegorî” 115,
 “oyîn” r.124,
 “Şikyat” 137,
 “yazix in” 141,
“tek tûk mabûn” r.144, 
“teyamiş” 153, 
“yoxse”155, 
“cab” “yolê”156,
 “Kosegeldî” 161- 352, 
 “Seyramîş” 171, 
"Efendim” 172, 
“yazix” 175, 
“beter” 180, 
“îtoxliyê îtoxlî” 208, 
“Çetinayiyan alt dike” 216,
 “yazî”224, 
“bilmîş bibim” 223,
 “Çox şukur” 232, 
“ruşet” 264, 
“degme” 271, 
“Batmîş” 273,
 “dizgîn” 283,
 “sizû”284, 
“riya gêden gelmezê” 295, 
“Çobanaxaoxlî” 314,
 “ayrî” 345, 
“tutar di me de nema”365,
 “kîmkîme bû” 379, 
“qardaş” 381,   
“ataler, aneler, arvedler” 393,



Gotinên Pêşiyan û Biwêjên Teybet:

“Ne bi lezê, ne bi bezê, kes nagihîje tu mirazê” r.28
“Ez xebara wî bi şekir dibirim” r.28
“Heke ez bibêjim setekê tu bibêje dudu” r.39- 92-
“Lingê gerê nayê bin berê”
“Bi xêra xwezî” r.40(Ji xêra xwedê), “xêra xwezî qe mirin tunebûya” 166,
“Gunehê xwe bi wan dianî” r.43
“Nan di ber de nediçû” r.43
“Lingên min erd nedigirtin” r.47
“Patika hustiyê xwe dixurandin” r.51, “Pişta stûyê xwe xwurand” 165
“ Xwe çargoşe dihejîne” r.59
“Xwîn dimîst” r.72
“Sonda mêrê berê xwar” r.72
“Hûtê binê behran” r.81
“Dil kirîn” r.87
“Çi ku ji destê te bike” r.88
“Xwe li ser me dikuje”r.100
“Ji haziran ne çêtir” 101
“Por û poşman” 103
“Dev ji devan direvînin dibin hezar dev” r.106
“Gava ku derd dibe, derman jî dibe” 106
“Gund bi gundîtî” 107
“Porê xwe kur kir” 107
“Bi kulman tê nava çavên xwe” r.107
“Di ber dilê min de dihat” 108
“Em ji hiş birin” 116
“Serî hebû, binî tunebû” 117
“Meriv ne bikira, ne bixwara, hema lê binihêriya” 117
“Porê xwe vedirût” 146
“Xew wê biketa çavê kesekî” 146
“Devê te li çi bigere, bixwaze, gidiyo”150
“Bi wî pêwimberî” 154
“Kesekî nedixwest lingê xwe bavêje şêmîka wî” 158
“Serê min bi qurban be” 159
“Dîkê sibê dixulxuland” 160
“Birûskê lê dabû” 162
“Eyda hev du bimbarek î pîroz kirin” 162
“Ez ji aqil biribûm” 164
“Erê bi serê te” 166
“Hesen Axa nebêjî, Berxê Xwedê bibêjî” 179
“Mala êqil şewitî” 181
“Ya min gor û cehenneme” 204
“Eşîr bavê eşîre ye” 208
“Tu kêr em penêr, devê te li çi digere bibêje” 223
“Gilî ji devê hev du direvandin” 227
“Hûkî dikirin mûkî” 227
“Kerrayiyek bêperegal per veda” 227
“Bi dîwaran re xeber dida” 229
“Mêrê roja teng” 240
"Dinya li hev diket” 252
“Tenê şîrê teyran kêm dima” 257
“Gunehê xwe pê dianîn” 259
“Qudûm di ling de nemabû” 260
“Kesekî xwe di siyê de nehişt” 264
“Bertîl keviran nerm dike” 267
“Êl maka meriv e” 268
“Wê gavê te bikuşta, çilkek xwîn çi ye wê jê nehata” 274
“Terkeserî dinyayê bim” 280
“Ya Elah, ya Xwedê” 289
“…. Qesasê serê mêran” 295
“Bila li şaristanê be, ne li goristanê be” 295
“Bila rê be, bila dûr be” 319
“Çakuç î yek e” dol -321
“texdîr bû” mirin- 322
“Min kşriye tu neke” 328
“Ne ew bû bigata berde, ne ew bû bigota bihêle” 328
“Xwîn e, dikişîne” 329
“Çavê me li riya wî qerimî” 335
“Bila meriv mêr be, rojekê li dinê be” 336
“Rûviyekî geriyayî ji şêrekî ne geriyayî çêtir e” 344,
“Benîştê devê xelqê” 354
“Ji destê tunebûnê” 355
“neçim û sêwiyên xwe neynim, nebînim, “li min heram be” cî û nivînên jinê” 356
“Dunya alem bi çvekî tu jî bi çavekî” 362
“Ava wan di riyekê de nediçû” 363,
“Xwedê jê stendiye” 382
“Mirin çeka cindiyan e” 385

Vegotina Peyvên Biyanî û yên Rûsî:
Respûplîk (Komar) r.29
Revolyûsîner( Şoreşger) r.30-363 “Şoreşa Kewçerê” 370,
Kolxoz (Sovyetî)
Komsomol( Rêxistina xortên sovyetê) r.51
Çêrvonês(Zêrên rûsî yê berê) r.59
Naçalnîk(serok) 218
Avtomobîl r.40
“êzdî xoroş- ûris xoroş” r.100, “kapî aç” 124, “îçeriyê” 127, “canim” 129
“birat-bira” 339,
Melekan- 364-370


Bîr û Baweriyên Êzdiyan û Qewlê wan:
“Xwendin guneh hesap dibû”r.34-
Cewar Axayê Brûkî û Soxomon Êxşyazarov (mektep û xwendin herfên kurdî  Tibîlîsiyê- r.100) Xaçatûr Abovyan( Kurdolog-1845) r. 112-113-333-344,349,     
“Cixîza gilover” r.87
“Bi êzîdê sor sond xwaribû” 158
“Xwedanê malê, ango Stêrê” 159
“Xidirnebî” 159 rojî û qerf 159
“rojîya bûk û zavên teze 160-
 Rojiyê Êzîd û Xidirnebî- 341, 
“Tîreq” 341,
 “Şilet” 341-344-345- 446
“Qewal”341
“Gazî Heft Mêrên Şêx Adî kirin” 172
“Moriya karîbar” û parsa heft mala- 301
“Lê peyê bi adetê destê xwe nedayê, silava wî ji dûr ve vegirt û razîbêna xwe gotê” 304
“Êzdî kincên şîn li xwe nakin” 325,
 “Goştê xinzîra naxwin-324”
“Şabaş, şabaş”332, 
“Porê jinan nexwêne- serqot(servekirî)” 338, 
“Tawis” 343,

Pesindayîna Sovyetî:
“Axir hukimetê her mecal dane me ji bo bipêşdebûnê, zanebûnê.” R.35 
“Em li rûyê dinyayê winda bûna , heke wan salan Lênîn hewara me re negihanda.” R. 41,
 Şoreş- 366- 367-

Hin temayên sereke:
“Ji xelayê dê ewladê xwe dihişt.” R.41
“Baweriya te hebe, heke ew êtîmxane nîn bûya, ew zarokên din jî wê ji destê me biçûna.” R.42, “Nûrê… Texnîkirina Kurdan a Pedagojiyê kuta kirin, bûne dersdar û terbiyedarên zarokan. Êdî wê çawa be?” 43
“…bûne hîmdarên lîteratûra û kûltûra Kurdan a sovyetiyê” r.44
Dîroka 1830-1934 (r.69) hevkariya û Biratiya bi Ermeniyan re (r. 70-96- 158-)
Qelen -224-225-307, 
  Beranberdan- 300, 
“Çêkirina goşt” 316,
 “Durûtina peran” 316,
“Adetên xerîb” 323-324-
“Xela û cişihitî” 372, 
 “talan û rev” 375,
 talan û qirkirina êzdîxanê- 379,
“Eskerekî Kurmanc- “ Xêra xwezî ez hezar carî bimira ma” 385-
“Kuştîna hovî” 386, 392

Walgerindina dînê sulmanan- Zulma Sulman û Romê û Parastina êlê
“Mezinê êlê jî dînê surmanan qebûl kir.” (r.75- 82- 87-89-90-93-94-99-120-254-255-272
“Miletek û du dîn xweş xeber e” r.87-155-181-182-183-201-202-219
“em berxên şems in, lawo. Em bimrin jî em ê li ser dînê xwe bimrin.” R.94- 110-152
“Em êzdî ne , kurên bavê hev in” r.99
“Hal û hewalê me ji destê Romê û axelerên êla me ev e” r.99- 394,
“xerc û xerac” 165-166

Asîmilasyona Kurdan- r.94

Bitewîne :)
Ferêt, dêwêr, pêz, êgir, êqil, qaymeqêm, çaçên, gavên, bajêr,  


Zargotina Kurmancî:

“Çolî û çolistan
 Berrî û beristan
 Hêja serê min
 Ket nav xaxê giran” r.66

“Her çar malên newalê
 Her pênc malên newalê
Tajî berdan xezalê…” r.67

“Lê baranê, lê baranê
La şewitiyê, la wêranê
Îniyê şewitiyê, la wêranê
Xeyla bûkê bê feyde kir” r. 74

“Keskesor li mala me
Mişk û mar li mala we” r.78


“Zerîdomamê” r.98,
 “Lo dilo” r.105-106, 
“xirabmal” 114, 
“dolîdangê” 161, 
“Xidirnebî” 162, 
“Zerîdomamê” 176-177, 
“Gevazê” 245, 

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Samatya Sakinlerinin Biricik Sahafı: Devrim Sahaf (Pirtûkfiroş)

Yine aynı bir Pazar günü… Bahar gelmiş kime neylemiş, herkes dışarıda, bir ben kalmışım sanırsın içerde… Sosyal medya ve akıl sır ermeyen bir telefonun varsa, bir hafta bile dışarı çıkmazsın, olur biter… Recep telefondan bildirir: “Dayika Niştiman” kitabını getirecekmiş, yanına Mustafa’yı da katmış eve gelmişler, hoş gelmişler. Onların gelmesiyle ne zamandır dışarıya çıkmadığımı anımsadım: üç günmüş... Siz de olsanız çıkmazsınız, mayısta Amed kitap fuarına yetişmesi gereken “Kürt Tiyatro Tarihi” kitabıyla uğraşınca “baharmış, Samatya sahiliymiş” unutursunuz. Abartıkça abartıyoruz haliyle; sorduklarında “mühim” adamların yaptığı gibi, “çok yoğunuz abi” modunda, iş güçle meşgul olduğumuzu söylemeyi ihmal etmiyoruz, övünmek gibi olsun bu da...  Neyse, yine her zamanki Recep’in olağan hallerinden birini yaşıyoruz; odanın içinde dağılmış makaleleri karıştırmakla meşgul, kitap kurdu Receb’e çıktıları karıştırma fırsatı tanımadan, elindeki yazıları yerine bırakmasını istedim ve ani bir “Hadi…

"Leylanok, Derî, Goristana Stêrkan..." an jî bi edebî “Yıldız Çakar”

Yıldız Çakar; berhema wê ya “Goristana Stêrkan” di sala 2004an de ji Weşanên Elmayê derdikeve. Pirtûka duyem î bi navê “Ala” 2008an li Dihokê, ji aliyê yekitiya niviskarên Dihokê vê çap dibe. Bi hevkariya Amed Tigrîs re “Ansiklopediya Amedê” dinivîse, ji aliyê Şaredariya Amedê ve di 2012an de tê weşandin. Berhama wê yên bi navê “Derî” (Helbest, 2012) û Leylanok (2014, ceribandin) di nav weşanên Avestayê derdikeve. Niha amadekariya romana xwe dike bo çapê û li ser Melayî Cizîrî dixebite… Yıldız Çakar, avakara Komeleya Nivîskarên Kurd e û li Amedê dijî. Çetoyê Zêdo: Ji kerema xwe, tu dikarî xwe bidî nasîn? Yıldız Çakar: Nasnameyek di bêrika min de ye, lê belê temsîliyeta min nake. Heta wextekê bi awayekî fermî navê min Rojan bû. Li dibistanê gotin ev nav qedexe ye û dîplome nedan min. Ji ber vê bavê min ji mecbûriyetê navê min guhert. Di rojekê de ez bûm Yildiz.  Weke ku mirov di nava du pergalan de bimîne... Bi eslê xwe ji Qerejdaxê me. Min û helbest me hev dû gelek zû nas kir. Ji ber ku…

Modern Kürt Tiyatrosunun İlk Adımları

Yazar/metin merkezli Batı tiyatrosunun Kürt dilindeki ilk örneği, 1919’da Evdirehîm Rehmî Hekarî’yle başlaması, teatral formların Kürtlerde daha öncesinde olmadığı anlamına gelmemelidir. Popüler ve kitlesel bir sanat olan tiyatro tarihsel olarak her dönemde farklı biçimlerde icra edilmiştir. Genel anlamda tiyatro sanatı; kukla, gölge oyunu, köy seyirlik oyunları, çîrokbêj (bir nevi meddah) geniş bir alanda teatral formalara sahiptir. Bu formlar, yakın kültürler ve komşu milletler arasında benzerlikler gösterebildiği gibi veya hepten özgün bir biçim olarak da var olabiliyor. Kürt tiyatrosunda: Taziye, “Sîtav” (Gölge Oyunu) ile “Bûkella” (Kukla), “Mîr Mîran” (Sahte Emir), “Kosegelî-Gaxan”, “Bûka Baranê” (Bolluk-Bereket Oyun Ritüellerinden), “Sersal” (Yeni Yıl), “Newroz” oyun ve temsilleri... Bunun yanı sıra Kürt tiyatrosuna özgü teatral anlatı biçimleri arasında sayılabilecek “dengbêjî” ile “çîrokbêjî” gibi ulusal formlara da sahiptir. Kürt tiyatrosunun geçmişine ve bugününe baktığımızda…